RIVOJLANAYOTGAN IQTISODIYOTLARDA MOLIYAVIY BARQARORLIKNI PROGNOZLASH: SUN’IY INTELLEKT ASOSIDAGI ERTA OGOHLANTIRISH TIZIMLARI

Authors

  • Soibov Nozimbek Faxridin o‘g‘li Renessans ta’lim universiteti Matematika va iqtisod fakulteti, Iqtisodiyot kafedrasi, Assistent

Keywords:

sunʼiy intellekt; erta ogohlantirish tizimlari; moliyaviy barqarorlik; rivojlanayotgan iqtisodiyotlar; makroprudensial siyosat

Abstract

Ushbu tezis rivojlanayotgan iqtisodiyotlarda moliyaviy beqarorlikni erta aniqlashda sunʼiy intellekt (SI)ning imkoniyatlari va cheklovlarini koʻrib chiqadi. Mashinali oʻqitishga asoslangan erta ogohlantirish tizimlari rivojlangan davlatlarda inqirozlarni prognozlashni yaxshilagan boʻlsa-da, ularni rivojlanayotgan bozorlarga koʻchirish qisqa va qayta koʻrib chiqiladigan maʼlumotlar, strukturaviy uzilishlar hamda sayoz moliya bozorlari bilan cheklanadi. Biz SIning bu sharoitdagi qiymati avtomatik emas, balki shartli ekanligini taʼkidlaymiz va regulyarlashtirilgan hamda daraxtga asoslangan modellarni majburiy interpretatsiya va siyosatga yoʻnaltirilgan zarar funksiyasi bilan birlashtiruvchi qatlamli ramkani taklif etamiz. Ishning hissasi - maʼlumotlar tanqis boʻlgan sharoitda SIni makro-moliyaviy monitoringga integratsiya qilishning real va boshqaruvga asoslangan yoʻl xaritasidir.

References

Athey, S., & Imbens, G. W. (2019). Machine learning methods that economists should know about. Annual Review of Economics, 11, 685–725.

Beutel, J., List, S., & von Schweinitz, G. (2019). Does machine learning help us predict banking crises? Journal of Financial Stability, 45, 100693.

Bluwstein, K., Buckmann, M., Joseph, A., Kapadia, S., & Şimşek, Ö. (2023). Credit growth, the yield curve and financial crisis prediction: Evidence from a machine learning approach. Journal of International Economics, 145, 103773.

Drehmann, M., & Juselius, M. (2014). Evaluating early warning indicators of banking crises: Satisfying policy requirements. International Journal of Forecasting, 30(3), 759–780.

Kaminsky, G. L., & Reinhart, C. M. (1999). The twin crises: The causes of banking and balance-of-payments problems. American Economic Review, 89(3), 473–500.

Laeven, L., & Valencia, F. (2020). Systemic banking crises database II. IMF Economic Review, 68(2), 307–361.

Ristolainen, K., Roukka, T., & Nyberg, H. (2023). A thousand words tell more than just numbers: Financial crises and historical headlines. Journal of Financial Stability, 70, 101186.

Sarlin, P. (2013). On policymakers’ loss functions and the evaluation of early warning systems. Economics Letters, 119(1), 1–7.

Downloads

Published

2026-06-06

How to Cite

Soibov Nozimbek Faxridin o‘g‘li. (2026). RIVOJLANAYOTGAN IQTISODIYOTLARDA MOLIYAVIY BARQARORLIKNI PROGNOZLASH: SUN’IY INTELLEKT ASOSIDAGI ERTA OGOHLANTIRISH TIZIMLARI. Ethiopian International Multidisciplinary Research Conferences, 4(01), 57–59. Retrieved from https://www.eijmr.org/conferences/index.php/eimrc/article/view/2350