IDEOLOGICAL AND ARTISTIC FEATURES OF ALISHER NAVOIY’S MUKHAMMAS POETRY: A POETIC AND STRUCTURAL ANALYSIS

Authors

  • Ortikova Aziza Bahriddin kizi Bukhara Regional Center for Pedagogical Excellence Instructor at the Department of Language Teaching Methodology

Keywords:

mukhammas, Alisher Navoi, classical poetics, aruz meter, Sufism, intertextuality, genre transformation

Abstract

This study investigates the ideological and artistic features of mukhammas poetry in the works of Alisher Navoiy within the framework of classical Turkic poetics. Employing structural, hermeneutic, and comparative methods, the article analyzes the compositional structure, rhyme patterns, and metrical organization based on Aruz vazni. The research particularly focuses on the synthesis of lyrical, Sufi, and ethical-philosophical dimensions in Navoi’s mukhammas, as well as the role of intertextuality in taxmis-based compositions. The findings reveal that Navoi refunctionalizes the traditional mukhammas form, transforming it into a complex poetic system capable of expressing multilayered meanings. The study contributes to a deeper understanding of genre transformation and poetic individuality in classical Uzbek literature.

References

Абдуғафуров А. Алишер Навоий мусамматлари. // Ўзбек тили ва адабиёти.-1978.-Н И.-Б. 27-33

Абдуғафуров А. Буюк бешлик сабоқларири.- Тошкент: Адабиёт ва санъат, 1995.-184б

Адабий турлар ва жанрлар. Уч жилдлик. 2- жилд. -Тошкент: ФАН, 1992.

Алишер Навоий. Ғазаллар. Шарҳлар. -Тошкент: Камалак, 1991.-172 б

Бертелс Е. Е. Навои. -М.-Л, 1948.-272 с

Бертелс Е. Е. Навои и Джами. - М.: Наука, 1965.- 498 с.

Бертелс Е. Е. Суфизм и суфийская литература.- М.: Наука, 1965, 524 с.

Брагинский Из истории персидско таджикской литературы -М.:Наука, 1972. - 524 c.

Вахид Табризий Джами мухтасар. - М.: Л, 1959. - 155 с.

Восифий З.М. Бадоеъ-ул вақоеъ. - Тошкент: Адабиёт ва санъат. 1979. -214b.

Воҳидов Р. Алишер Навоий ва илоҳиёт. - Б: Бухоро. 1994. - 208 б.

Кайковус Қобуснома.-Тошкент:Истиқлол, 1994. -175 б.

Мусақулов А. Ўзбек халқ лирикасининг тарихий асослари ва бадиияти:Филол.фанлари д-ри дис. автореф. - Тошкент, 1995. -47б.

Мусулмонқулов Р. Асрори сухан. - Душанбе: Ирфон, 1980. -152 б.

Мусулмонқулов Р. Персидско таджикская классическая поетика Х-ХВ вв. - М.: Наука, 1989. -240 с

Мусулмонниён Р. Назарияи адабиёт. - Душанбе: Ирфон, 1994, 334 б.

Орзибеков Р. Лирикада кичик жанрлар. - Тошкент: Адабиёт ва санъат, 1976. - 168 б.

Орзибеков Р. Ўзбек адабиётида ғазал ва мусаммат. - Тошкент: ФАН, 1976, 120 б.

Рустамов А. Навоийнинг бадиий маҳорати. - Тошкент:Адабиёт ва санъат, 1979. -214 б.

Рустамов Е.Р. Узбекская поезия в первой половине ХВ века. -М.: ИВЛ, 1963. -367 с.

Саримсоқов Б. Ўзбек адабиётида сажъ.- Тошкент: ФАН, 1978. - 152 б.

Саримсоқов Б. Cажъ ва унинг ўзбек фолклорида тутган ўрни: Филол.фанлари номзоди дис.-Тошкент, 1973. - 156 б.

Алишер Навоий адабий маҳорати масалалари. Мақолалар тўплами. – Тошкент: «Фан», 1993. - 208 б.

Валихўжаев Б. Ўзбек адабиёцҳунослиги тарихи. Х–ХИХасрлар. – Тошкент: «Ўзбекистон», 1983. - 192 б.

Komilov N. Tasavvuf. Birinchi kitob. –Toshkent: «Yozuvchi», 1996. - 272 b.

Downloads

Published

2026-03-21

How to Cite

Ortikova Aziza Bahriddin kizi. (2026). IDEOLOGICAL AND ARTISTIC FEATURES OF ALISHER NAVOIY’S MUKHAMMAS POETRY: A POETIC AND STRUCTURAL ANALYSIS. Ethiopian International Journal of Multidisciplinary Research, 13(03), 802–804. Retrieved from https://www.eijmr.org/index.php/eijmr/article/view/5673